Zestaw ćwiczeń narządów artykulacyjnych przygotowujących do wywołania głoski [r]

Ćwiczenia języka:

  1. „Sklejanie pierogów” – nagryzanie brzegów języka zębami (masaż) i rozciąganie języka).
  2. „Wyżymaczka” – przeciskanie języka przez maksymalnie zbliżone do siebie zęby.
  3. „Łopatka” – wysuwanie szerokiego języka z buzi nie dotykając zębów.
  4. ”Konik” – kląskanie czubkiem języka o podniebienie twarde (zmiana układu warg jak przy głosce u – i
  5. „Zaczarowane miejsce” – odklejanie czubkiem języka z przedniej części podniebienia twardego chrupki, opłatka, czekolady, nutelli, kropli miodu, itp.
  6. Przytrzymywanie czubkiem języka, ssanie cukierka pudrowego lub naśladowanie.
  7. Zdmuchiwanie skrawka papieru umieszczonego na czubku języka.
  8. „Młotek” – szybkie wypowiadanie głoski [l] dotykając czubkiem języka o górny wałek dziąsłowy.
  9. „Trzepanie dywanów” – szybkie i kilkukrotne uderzanie językiem o górną wargę wybrzmiewając [ly].
  10. „Piosenkarz” – śpiewanie różnych melodii na sylabach, poruszając jedynie językiem – nie brodą, przy szeroko otwartych ustach: la la la, lo lo lo, le le le, lu lu lu, ly ly ly.
  11. Wypowiadanie zbitki sylabowej lalolule najpierw wolno, potem coraz szybciej.
  12. „Chiński język” – wypowiadanie zbitek sylabowych – szybko i kilkakrotnie:
    nalapatada, nolopotodo, nelepetede, nuluputudu, nylypytydy.

13„Traktor” – wielokrotne, coraz szybsze wypowiadanie zbitki bd, a następnie sylab:
bda, bdo, bde, bdu, bdy,
pta, pto, pte, ptu, pty,
bda – pta,
bdo – pto,
bde – pte,
bdu – ptu,
bdy – pty

 

  1. „Paplanie” – wielokrotne coraz szybsze wypowiadanie:
    tedamwa, tat tedat, ente dente, lelum polelum, ble, ble, ble, tla, tlo, tlu

15„Karabin maszynowy” – wielokrotne, energiczne wypowiadanie [ttt], [ddd], [td] [tdn] (najpierw wolno, potem coraz szybciej) dotykając czubkiem języka o górny wałek dziąsłowy przy szeroko otwartych ustach, potem sylaby:
te, te, te,
ty, ty, ty,

de, de, de,
dy, dy, dy.
A następnie zbitki sylabowe:
teda – teda,
tede – tede,
tedo – tedo,

tedu – tedu,
tedy – tedy

 

  1. Wypowiadanie rymowanki – głoska [t] wymawiana w sposób przytępiony, tzn. z językiem na podniebieniu:

Kto to tutaj tak tupie?
To tato tutaj tak tupie.
Ach, tato tutaj tak tupie!

  1. „Piła” – wybrzmiewanie przedłużonego [d] z równoczesnymi energicznymi, poziomymi ruchami palcem po wędzidełku podjęzykowym
  2. „Suszarka” – mocne dmuchanie na czubek języka uniesiony do wałka dziąsłowego, aż do pojawienia się tr
  3. „Zepsuty traktor” – mocne akcentowanie głoski [t] w czasie wybrzmiewania zbitek tll, tll, trl najpierw szeptem, potem głośno
  4. „Mały ptaszek uczy się śpiewać” – powtarzanie sylab szeptem, a następnie głośno:
    la, la, la, trla,

lo, lo, lo, trlo,
lu, lu, lu, trlu,
le, le, le, trle,
ly, ly, ly, trly,
li, li, li, trli.

21„Śpiew ptaków” – szeptem i głośno wypowiadanie trla, trlo, trle, trlu, trly.

Wyrazy dźwiękonaśladowcze – naśladowanie odgłosów zaczynając od szeptu:
gra na trąbce – tra ta ta, tru tu tu, tre te te,
zepsuty karabin maszynowy – tr tr tr, dr dr dr,
groźny pies – wrr, wrr, wrr,
fruwające ptaki – fru, fru, fru,
ćwierkające wróble – ćwir, ćwir, ćwir,
świnka – chrum, chrum,
zatrzymanie konia – pr, pr,
śpioch – chr, chr, chr,
dzwonek – dryń, dryń,
szorowanie zębów – szuru, szuru,
zapalanie światła – pstryk,
pękający balonik – trach,
wrona – kra, kra,
samochód – brum, brum.

traktor – tur tur tur, tyr tyr tyr, pyr pyr pyr